සස්සද (Sassada)

විද්‍යාත්මක නාමය: Aristolochia indica
ප්‍රචලිත නම්: සස්සද, ඉන්දීය බර්ත්වර්ට්, එස්වරමුලි (දෙමළ), ගරුඩක්කොඩි (මලයාලම්)
කුලය: Aristolochiaceae

විස්තරය

Aristolochia indica යනු මුලික වශයෙන් ඉන්දියාව හා ශ්‍රී ලංකාව ආශ්‍රිතව වර්ධනය වන රැඳී දිගහරින වැල් වර්ගයකි. මෙය වනාන්තර සහ කඳු ප්‍රදේශවල වර්ධනය වන අතර, හෘද ආකාරයේ කොළ සහ රතු-දුඹුරු පැහැති නළාකාර පූෂ්ප පවතිනවා. පළඳනියක සුවඳක් ඇති අතර බීජ සහිත ප්‍රමාණවත් පැලෑටි ඵල නිපදවයි.

සම්ප්‍රදායික භාවිත

අයුර්වේදය, සිද්ධය සහ යුනานි වෛද්‍ය පද්ධති වලදි මෙම ඔෂධිය භාවිතා කරනු ලබයි. එය භාවිතා කෙරේ:

• සර්ප විෂ හා කෘමික දෂ්ට සඳහා පිළියමක් ලෙස
• අතරමං කෘමීන් සඳහා (ප්‍රතිකෘමි ගුණය)
• මසිකවීමේ ගැටලු සඳහා (මසික ප්‍රවර්ධකයෙකු ලෙස)
• අජීර්ණය සහ වාතය සඳහා (පචක සහ වාතාශ්‍රයකු ලෙස)
• ජවර සඳහා (ජවර නාශකය ලෙස)

භාවිතා වන කොටස්

මුල: වෛද්‍යමය සඳහා විශේෂයෙන් භාවිතා කෙරේ
පත්‍ර හා තන්තු: සමහරවිට භාවිතා වේ

ක්‍රියාකාරී සංයෝග

මෙම පැලයේ aristolochic අම්ල, ආල්කලෝයිඩ් සහ අත්‍යවශ්‍ය තෙල් අඩංගු වේ. aristolochic අම්ලය වෛද්‍යමය ගුණ ඇති බව විශ්වාසව තිබුණද, එය විෂ සහිත සහ මියැදි කිරීමේ හැකියාවක් ඇති බව පැහැදිළිව පෙන්වා ඇත.

ආරක්ෂාව සහ විෂිතාව

aristolochic අම්ලය වකුගඩු සඳහා හානිකර සහ ප්‍රතිසංස්ථාන ගතික බව පර්යේෂණ වලින් පෙන්නුම් කර ඇත. ඒ හේතුවෙන් බොහෝ රටවලදී මෙම පැලය භාවිතයට සීමා කර ඇත. වෛද්‍ය උපදේශනයකින් යුතුව පමණක් මෙය භාවිතා කළ යුතුය.

සංරක්ෂණ තත්ත්වය

අධික ලෙස විකුණා දැමීම සහ වාසස්ථාන විනාශ වීම නිසා මෙම පැලය සමහර ප්‍රදේශවල විනාශ වන අවධියක පසුවෙයි. එය රැකගැනීම සඳහා තිරසාර සංරක්ෂණ කටයුතු අත්‍යවශ්‍ය වේ.

නිගමනය

Aristolochia indica (සස්සද) සම්ප්‍රදායික වෛද්‍යයෙහි දිගු ඉතිහාසයක් ඇති ශක්තිමත් ඔෂධියක් වේ. එහි වටිනා වෛද්‍ය ගුණ තිබුණද, විෂිත ස්වභාවය නිසා අවදානමකින් පිරුණු භාවිතයක් වන අතර වෘත්තිමය මාර්ගෝපදේශනය අනිවාර්ය වේ. ආරක්ෂාව සහ සංරක්ෂණය සලසා ගනිමින් ඉදිරි පර්යේෂණයන්ට මඟ පෑම වැදගත්ය.